24 01 2012

Eyvan

  Urfa Ev Mimarisinde EYVAN.. Yılın 7 ay gibi büyük bir bölümünün sıcak geçtiği Şanlıurfa’da ev halkı tarafından bütün gün boyunca serin bir mekân olarak kullanılan EYVAN-lar, bu özelliklerinden dolayı evlerin vazgeçilmez bir unsuru olarak baş köşeyi oluşturmuşlardır. Bundan dolayı, gerek mekân genişliği ve gerekse taş süsleme açısından eyvan -lara verilen önem, Urfa evinde odalar dahil hiçbir köşeye verilmemiştir. Bazı evlerde iki yanı taş sekili yazlık eyvan'ın arka duvarındaki nişe hava cereyanının sağlayan ve yazın serinlik veren, damla bağlantılı, baca şeklinde hava kanalı açılmış; bu kanal dam üzerinde mihrap taşını andıran nişli rüzgarlıkla son bulmuştur. Kuzey veya kuzeybatıya yönlendirilmiş olan bu taşlara çarpan rüzgarın hava kanalından eyvan'a inerek serinlik vermesi sağlanmıştır. Bu rüzgar taşları, yaz aylarında gece namazları için mihrap görevini de görmektedir. Bey kapısı burçlarındaki Mahmudoğlu Mustafa Ağa haremliği eyvan'nında olduğu gibi nadir de olsa bazı eyvan'lara bölgedeki Artuklu geleneğini sürdüren şadırvanlar yapılmıştır. Nebo Hacı İmam Efendi Evi, Osman Çiftbudak Evi, Eski Hal karşısındaki sokakta yer alan Parmaksız Şemsi Evi ve Alpan Sokak 5 numaradaki Çubukçular Evi’nde olduğu gibi, kuzey cephedeki yazlık eyvan ve iki yanındaki odalar alt katta değil, dam üzerinde yer almıştır. Avlunun güney ve kuzeyindeki yazlık ve kışlık eyvan'ların yanında Hacı Hafızlar Evi’nde olduğu gibi, bazen doğu veya batı cephede üçüncü bir eyvan dikkati çekmektedir. Hacı Abo Evi’nde olduğu gibi, daha birçok evdeki Selçuklu medreselerini hatırlatan anıtsallığa sahipeyvan'ların cephe kemerlerinin kilit taşları, ş... Devamı

22 01 2012

Melmeketın halı ne olacax..!

Melmeketın halı ne olacax..!   -Mıtrıp Mame; haşımiye meydanında bi kenara çekılmış antenlerını de açmış, saxı solı diks'edidı. -Bi arxadaşı geçerken Mame'nın bu halını görünce, gendıne sori.. -Xermı Mame béle kara kara niye düşinisen kı, bi durım mı var..? -Yav kardaş ne düşınmiyım kı..Bı tozçıların halına baxiyam üzıliyem.Adamlar yerı sıpıriler, iki adım atmadan insanlar bi daha yerlere, ellerındekı çer çöpü  boca ediler. -Eskıden tozçılarımız zıvaxlardakı ve çarşıdakı at-eşek fışkısınan baş edemilerdı, şındıde diğer mehlükatların attıxı fışkılarnan baş edemiler. -Kafaya taxma Mame kardaş, -Bu melmeket béle gelmış bélede gıdecax. Devamı

21 01 2012

Sıra Gecesi...

  SIRA GECESİ VE İÇKİ!   Son günlerde “Sıra Gecesi” yine gündemde. Basında tartışılan konu şu “Sıra gecesinde içki ve dansöz var mı? Yok mu?” İşin içine Sayın İbrahim Tatlıses’in adı da girince konu daha da popüler hale geldi. Konu birçok gazetede yer aldı.  Basın organlarında yer alan haberlerde; Sosyolog-yazar Mahmut Kaya'nın, Sıra Gecesi "TV'de gördüğümüz gibi vur patlasın çal oynasın olmaz" açıklaması "Sıra gecelerinde dansöz oynatılır mı" tartışmasına kadar gitti. Gazetede bu konuda açıklamalar yapanların görüşleri de özetle şöyle. Osman Güzelgöz (Araştırmacı-Yazar) “Formatında içki yok. Sıra geceleri ünlü türkücü İbrahim Tatlıses yüzünden böyle tanındı”. Mehmet Özbek (THM Emekli Koro Şefi) ;Sıra gecesi, belli arkadaş gruplarının geçirdikleri kültürel toplanma sürecidir. ne içki olur ne de dansöz, Zekeriya Ünlü (Sanatçı) Türkiye'de 60 tane sıra gecesi grubu var. bu işten 3 bin kişi ekmek yiyor söylemlerine karşılık Oya Ersoy (İstanbul Oryantaller Derneği Başkanı): Özünü bilmiyorum ama İstanbul'da düzenlenen sıra gecelerinde genellikle oryantal çıkıyor. İçki içilmediğini de görmedim. Görüşünü belirtmiş.  Ben yaklaşık 25 sene arkadaşlarımla sıra gezdim ve bu süre içine sıra başkanlığı yaptım, yüzlerce kez başka arkadaşlarımızın sıralarına katıldım. Yıllarca süren gözlem ve araştırmalarımı “Şanlıurfa Sıra Gecesi” adı ile bir kitap olarak yayınladım. Sıra gecesi hak... Devamı

03 01 2012

Ur.Hlk.Edb.Kahve

      Uygarlığın Doğduğu Şehir: Şanlıurfa Halk Kültürü-Kahve motifleri                     Urfa Halk Edebiyatında Kahve Motifleri Uygarlığın Doğduğu Şehir: Şanlıurfa Halk Kültürü Şanlıurfa Halk Kültüründe "Mırra" (Acı Kahve) ile Oda ve Kahvehaneler “Kahve-yı ruy-ı siyahın nef’i vardır bedene Lanet gelsin tütın ile tenbekiyi icad edene” (Siyah yüzlü kahvenin vücuda faydası vardır/ Tütün ile tömbekiyi icad edene lânet gelsin) Diyen atalarımız kahvenin güzelliğini ve tütünün zararını dizelerle dile getirmişlerdir. Halk edebiyatımızın çeşitli ürünlerinde motif olarak kullanılan kahveye birçok türküde, manide, şiirde, hikâyede, atasözünde, deyimde ve efsanede rastlamak mümkündür. Atasözlerinde... Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır. Kahve karadır ama yüz ağartır. Kahvenin yüzü kara, amma meydanı paktır. Kahvenin keyfi geldi, ağanın keyfi geldi. Kefçiye keyif verir kahvenin kaynamağı, eşeği yoldan çıkarır sıpanın oynamağı. Kahve yemenden gelir yolı, irah, beş para yetmez on para bırah. Müşterinin ehmağı kahveciye çay söyler. Deyimlerde... “Ka... Devamı

03 01 2012

Urfa Halk Kültürü.

  Şanlıurfa'da Mani ve Hoyrat Geleneği Uygarlığın Doğduğu Şehir: Şanlıurfa Halk Kültürü Televizyonda basında ve diğer yayınlarda Şanlıurfa üzerine yapılan araştırmalarda Şanlıurfa halk oyunları, halk müziği zenginliği üzerinde durulmuş ve nedense Urfalı’nın hazır cevaplığı, keskin zekâsı, ince espri gücü, kısacası söz ustalığı üzerinde durulmamıştır.   Halbuki bilmecelerinde, dua ve beddualarında yer alan söz dokularının zenginliği, doğmaca özelliklerinin orijinalliği Urfa’nın bu alanda ne kadar usta olduğunu gösterir. Mesela, muhatabının ölmesini dileyen birinin ettiği şu bedduanın inceliğine bakın: “Sıccah yatasan, savuh kâlasan” Yine doğaçlaması bir ciğerci dükkânında meydana gelen bir olay üzerine ortaya çıkan, bir açıdan mani, bir açıdan hoyrat sayılabilecek şu örneğin güzelliğine bakın: Kuşbaşı var Ciğer var kuşbaşı var Yadlara üz mı verir Dostı var oynaşı var Mani: a-a-b-a kafiye düzeninde 7’li hece ölçüsüyle söylenen genelde 4 mısradan oluşan anonim halk edebiyatı nazım şekillerindendir. Mani: Arapça Ma’n sülasi kökünün sonuna bir nisbet “i” sinin yerleştirilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Anlamı da “manayla ilgili” olarak değerlendiriliyor. Mani: Aynı kökten türemiş çoğul bir sözcüktür ve “me’ani” sözcüğünün bozulmuş bir söylenişidir. Arapların bu türde şiir söylememeleri bu ihtimalleri zayıflatmaktadır. Başka bir ihtimalse şudur: Maniheist Türklerin tanrılarına adadıkları şiirlerdir. Maniheizmin “mani” adını verdikleri tanrılara adanmış şiirl... Devamı

30 12 2011

Nice bu hasret

Nice bu hasret-i  dildar ile giryan olayım... Kéléboyni lokışe, xalxalan xışe xışe.. Devamı

30 12 2011

2012' ye Girerken.

    Hareketli, kargaşalı, acı ve kederle dolu bir yılı daha maziye gömüverdik ağlayarak hep beraber.Kimilerinin acısı, kimilerine bayramlık gibi geldi.Kimilerinin gönlünde boş hayallerin sanal kurgusu.Kimilerinin gündeminde karşıt refleks olarak tezahür eden intikam iç güdüsü. Sebep sonuç ilişkisi olarak değerlendirdiğimizde hangisi evrensel ve insani. Kuşkusuz hiç birisi. Kimse kimseyi ağlatmasın kardeşim ne olur sanki...Toparlayıcı-birleştirici ve barışçıl düşünmek o kadar zor olmasa gerek. Gelin güzelim ülkemizde el ve gönül birliği yaparak barış ve kardeşliği tesis edelim lütfen, ele güne karşı.Toprağa düşen her can bizim, ağlayan ana va bacılar hepimizin. Kayıp giden onca yıllar, heba olan milli servet. Sefalet ve yoksulluğa terkedilen bu halk bizim. Barışalım-konuşalım ve kalkınmış bir TÜRKİYE'nin temel harcını  güç birliğiyle atalım. Böyle yaparsak, hepimiz kazançlı çıkacağız ey dostlar. Barışın, kardeşliğin,adalet, hak ve hukukun hakim olabildiği; nice yıllara... Sabri Temel -30 Aralık-2011 ... Devamı

29 12 2011

Urfa'lıcadan Nükteler.

NÜKTE-1  "İpı pehkem tut, eliden keypmesın"  "İpi sağlam tut elinden kaymasın"  NÜKTE-2  "Ğır gürden başım nağara oldı"  "Gürültüden başım davula döndü"  NÜKTE-3  "Siye inanmiyam, henek edisen"  "Sana inanmıyorum şaka yapıyorsun"  NÜKTE-4  "Kız (pako) Gez'lerı, çardağdakı gedemeç'e ser"  "Kız Pakize çamaşırları çardaktaki(üst kat) çamaşır ipine ser"  NÜKTE-5  "Kız (Zelo) kıfte oldı, ğışırları dorğadi mı ?"  "Kız zeliha köfte kıvama geldi, yeşillikleri doğradın mı?  NÜKTE-6  "Oğlım (Mamé) bu darağlığ-ları apar fırına at."  "Oğlum Mahmut bu salçalı pirizolaları götür fırına ver-at."  NÜKTE-7  "Benı cünge sığıştıma, benden bı şey ayniyamasan"  "Beni köşeye sıkıştırmakla, benden bir şey anlayamazsın."  NÜKTE-8  "Mıtrıplar(çalgıcı-sazende) yırlıya-yırlıya güvegıyı içerı koydığ"  "Çalgıcıların türkü ve sazları eşliğinde damadı gerdeğe koyduk"  NÜKTE-9  "Eşkere-Eşkere üz barabarı."  "Açık-Açık, yüze karşı"  NÜKTE-10  "Herıfe bağ, kırmadığı cevız kalmadı- Cip, (üstelik-büsbütün) biye hersleni"  "Adama bak, kırmadığı ceviz kalmadı, üstüne üstlük bana sinirleniyor"  NÜKTE-11  "Üzüm kara, herıf çeketını üstıme atsa, uşağa kalıyam."  " kadın af dileyerek; kocam üstüme ceketini bıraksa hami... Devamı

28 12 2011

Urfa'ya Gezi

Urfa'ya Gezi |  görsel 1

  URFA'NIN KALBİNDE GEZİ (Urfa Müzesi, Kurtuluş Müzesi, Fırfırlı Camii, Selahattin Eyyübi Camii, Cevahir Konuk Evi, Halepli Bahçe Mozaikleri, Halil’ür Rahman Gölü (Balıklı göl), Ayn Zeliha Gölü, Urfa Kalesi, Mevlid-i Halil Mağarası (Hz. İbrahim’in Doğduğu Makam), Sipahi Pazarı, Kazaz Pazarı, Gümrük Hanı, Hüseyniye Çarşıları (Bakırcılar Çarşısı), Dabakhane, Meclis Evi, Mevlevihane Camii, Tarihi Urfa Sokakları, 58 Meydanı, Reji Kilisesi, Nimetullah Camii, Yorgancı Sokak, Yıldız Sarayı, Ulu Camii, Güzel Sanatlar Galerisi, Kültür Bahçesi, Göbekli Tepe, ŞANLIURFA MÜZESİ Şanlıurfa'da müze kurma girişimleri 1948 yılında, müzelik eserlerin toplanması ve Atatürk İlkokulu'nda depolanmasıyla başlar ve daha sonra bu eserler Şehit Nusret İlkokulu'na taşınır. Mevcut müzemizin 1965 yılında temeli atılır ve 1969 yılında ziyarete açılır. Geçmişten günümüze il genelinde yapılan arkeolojik kazılarda çıkarılan ve vatandaşlardan alınan müzelik eserlerle günümüz müzesi oluşturulmuştur. Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi sahip olduğu 74.000 eser sayısı ile Türkiye’nin 5. büyük müzesidir. Müzede sergilenen eserlerin sayısal niteliğinden çok taşıdığı tarihi ve kültürel özellikleri önemlidir. Müzemiz, eserlerin özellikleri ve nitelikleri bakımından dünyanın en önemli müzelerinden biridir. 11.500 yıl öncesinden günümüze değin birçok eseri Şanlıurfa Müzesi’nde görmek mümkündür. Birçok ilin sahip olduğu kültür ve turizm potansiyelini o ilin müzesinde bulabilirsiniz. Ancak Şanlıurfa’nın sahip olduğu kültürel mirasını bir müzeye sığdırmak mümkün değildir. ... Devamı

28 12 2011

TÜRKİYE

TÜRKİYE SOSYAL HUKUK DEVLETİ Mİ..? Hukuk devleti, idare edilenlere hukuk güvenliği sağlayan adaletli düzeni amaçlar. Hukuk devletinin olmazsa olmazları; devlet yöneticilerinin hukuka saygılı olmaları, temel insan haklarının güvence altına alınması, yasama ve yürütmenin işlemlerinin bağımsız yargı denetimine tabi olmasıdır. Anayasanın 125. maddesine göre idarenin her türlü eylem ve işlemi yargı denetimine tabidir. 1924 Teşkilatı Esasiye Kanunu’nda yer almayan sosyal devlet ilkesi ise 1961 ve 1982 anayasalarında yer almıştır. Bu ilke vatandaşın sosyal durumu ve refahı ile devletin ilgilenmesi anlamına gelir. Devlet ulusal gelirin toplumda adaletli dağılımı için gerekli sosyo-ekonomik tedbirleri almak, bireyin insan haysiyet ve onuruna yakışır, minimum yaşam düzeyini ve standartını sağlamak zorundadır.Sosyal ve hukuk devleti olma ilke ve şartlarını vatandaşın pratik haytına yanısıtmadıkça; Laf olsun diye, anayasalara sosyal hukuk devleti yazdırmanın ne önemi olabilir.Yıllardır ülkemiz yönetilenler tarafından; Türkiye sosyal-hukuk devletidir diye söyleyip dururlar.Gel gör ki; anayasada yazılı bulunan; bu iki önemli ilke de, tam manasıyla hayatta karşılığını görmemiştir. -Açlık sınırı     : 950 lira. -Asgari ücret : 658 lira. -İşsizlik oranı : 11.2 -İşsiz sayısı    : 2.900 bin -Aç ve yoksu  :15 mil.kişi -Yarı yoksul     :45   " -En yüksek gelire sahip :20  " -Bu tablo Türkiyenin sosyo-ekonomik tablosunu içermektedir.Milyonlarca üniversite mezununun işsiz dolaştığı, milyonlarca insanımızın çöplerden topladıkları evsel ve sanayi atıklarını, geri dönüşüm amacıyla toplayıp ekmek p... Devamı

28 12 2011

Kadir Sema

   1985 Urfa görüntüleri Orhan Buhur kamerası Kadir Sema; namı diğer Kédderey.Herran kapısının şenıgıydı.Arap kökenli bi kardaşımızdı.Gür tok sesine mikrofonların dayanmadıxını akrabası olan gömlekçi Mahmut sema, yaşıtım ve arxadaşımdı o bana anlatırdı.Rahmetliyi yaxından tanırdım.Xeni xeni rehmet olsun. Devamı

22 12 2011

Urfa M.Kutusu

Create a playlist at MixPod.com   <embed src="http://assets.mixpod.com/swf/mp3/mixpod.swf?myid=87374322&path=2011/12/22" quality="high" wmode="window" bgcolor="222222" flashvars="mycolor=222222&mycolor2=77ADD1&mycolor3=FFFFFF&autoplay=false&rand=0&f=4&vol=100&pat=0&grad=false" width="410" height="311" name="myflashfetish" salign="TL" type="application/x-shockwave-flash" pluginspage="http://www.macromedia.com/go/getflashplayer" border="0" style="visibility:visible;width:410px;height:311px;" /><br><a href="http://www.mixpod.com/playlist/87374322"><img src="http://assets.mixpod.com/images/btn2-tracks.gif" alt="Music" title="Get Music Tracks!" border="0"></a><a href="http://www.mixpod.com" target="_blank"><img src="http://assets.mixpod.com/images/btn2-create.gif" alt="Playlist" title="Create Your Free Playlist!" border=0></a><a href="http://www.mixpod.com"><img src="http://assets.mixpod.com/images/btn2-profile.gif" alt="View Profile" title="View all my playlists!" border="0"></a><br />Create a <a href="http://mixpod.com">playlist</a> at <a href="http://mixpod.com">MixPod.com</a>           ... Devamı

21 12 2011

TRT de Urfa

  İşte o programın tamamı, Trt Anadolu-Yerinde Konuşuyoruz Programı1 Trt Anadolu-Yerinde Konuşuyoruz Programı2 Trt Anadolu-Yerinde Konuşuyoruz Programı3 Trt Anadolu-Yerinde Konuşuyoruz Programı4 Devamı

20 12 2011

Fıstık Ağacı

FISTIK AĞACI Mor çiçeğini açmaya durmuştu deve dikenleri, tek tek dağları, yamaçlarında. Ceylanlar, su arayışına çıkmışlardı kaya kovuklarında. Bir içim su, bir cana bedeldir tek tek dağlarında. Suya hasrettir, bala'sıynan kara gözlü ceylanlarım. Korkarak dolaşırlar kendi malı doğasını-obasını. Dertlidir ürkektir, zalim avcıdan yana. Kara gözlü ceylanım. Rahat vermezler, pusu kurarlar avlamak için. Bir yudum su ararken,canından olabilir yavru ceylan. "URFA DAĞLARINDA GEZER BİR CEYLAN" "YAVRUSUNU KAYIP ETMİŞ AĞLIYOR YAMAN" Bu dizeler bunun için söylenmiştir. Güneşin kızgınlığını bekliyordu fıstık ağaçları meyveleri allansın, kınalansın diye. SABRİ TEMEL-İSTANBUL KINALI KEKLİK-FISTIĞI YEŞİL   ZEMHERI GELINI SEVDAMA GELİN GELDİN   ANSIZIN ZEMHERİDE   NE AKIL BIRAKTIN SERDE   NE DERMAN DİZLERİMDE   UMUTLARIMDI-SEVDAMDI   GÖRDÜĞÜM GÖZLERİNDE   ACIMADIN..!   "TİKE"LEDİN BENİ   KOR ATAŞIN   KÖZLERİNDE     -------------------------------------------------------------------------- "Minik Kelebeğim" İpeksi saçlarına dokunamadığım Narin kanatlarını öperek sevdiğim Bin bir rengini yüreğime nakşettiğim Özledim seni benim minik "kelebeğim" Baharda uçuşarak kondun dikensiz dalıma Sevda yelleri döktürdün tertemiz fikriyatıma uçuverdin, havalanarak hep yü... Devamı

12 12 2011

M.M.Xefiye oldı...

"Mıtrıp Mame Xefiye Oldı...!"         -Mame tebdil'i kıyafetınen çarşıya iner, peste beklemaxa  başlar. -Yoldan geçen bi eşşek hembalının yolını keser. -Dur hembal-getme..Deyıp hembalı durdırır.. -Ne var oxlım, sen kımsen; daha serçe poxını yımeden yolımı kesisen..? Cehennem zabanısı kımın -Ben xefiye pulisem deyip, dandikten kımlıgını hembalın gözıne soxar kımın gösterır.. - E..Ne olmış yanı pulis olmışsansa; benım kımın bi hembalnan ne işi var. Benden ne ıstisen axuy..? - Eşşegiyin boynındaki yulvar niye bele heft renk..? - Eşşegiyin kuyrığını niye kınalamışsan..? -Söle baxım, biye tez cevap ver.. - Hayhooo. Yavelii, sen delı divanamısan, akli pendır ekmeknen mı yıdi .. -Siye ne "xefo" beg, eşegıme renklı yulvar da taxaram, eşşegımın kuyrıxına   kına da yaxaram.. Bundan siye  ne tolazoğlı tolaz.. - Ula hembal sen çox konışisan ha...Bi daha karşı gelırsense, vallahil'ezim siye ceza keserem, felegi şaşar karışmam.. -Yaho ne cezası, Allah biye cezamı doxıştan kesmış zatan..Sebehten axşama keder hemballıx yapiyam bi lokma ekmek üçün..Bide seni kımın zebaninin cezasımı  eksıktı başımdan.. - Ben aynamam babo..Eşşegiyin boynına bu renklı yulvarı taxmiyaydi, eşşegiyin kuyrıxına kına yaxmiyaydi.. -Ula dallama ben bı yulvarı b..yın boynından degıl, şeherın çulçı bazarından almışam, p...xistandan getırmemışemkı, Biye ceza kesesen..Başka işi yoxmı seni, bennen uxraşisan. Get devenen hamudını gavır melmeketlerınden, melmeketımıze kaçağ olarax getıren mendeburlara kessene cezayı..Sıxar tabii büzzüxi degıl mı..? Yusuf yusuf atar ögi- arxay. Onnara ceza kesmax üçün, mangal kımın yürek lazım. Hama nedımkı; o yürekte sende yox. - Ula hembal sen çox cav cav edisen ha.. Kafamı fazla pozma siye çox ağır ceza keserem. ... Devamı